Знаменитые земляки

 Алдымен үйіңе жақ, сонсын ауылыңа жақ дейді халық даналығы.
Ғазез осының екеуін де қатар ұстанатын азамат.
***
Кейбір күйгелек мінезді мұғалімдердің «мектептегі шаң-шұңнан құлағың тұнып келгенде, өз балаңа қарауға да көңілің шаппайды» деп отыратындары бар. Мұндай сөз Ғазезден еш, жағдайда естілмекі түгіл, ойына кіріп те көрмеген. Сол әдетімен ол шымыр басталып, созалан аяқталатын ұстаздың жұмыс күні қанша қалжыратса да, өз балаларының оқу үлгірімін, білімінің кеңеюін қадағалап отырудан жанылған емес. «Өзі математик болған соң, балалары да математик» десетін болды жұрт. Онжылдықты үздік бітірген Сәулесі Алматы жоғарғы оқу орнына түсті. Еркесі сол Алматының математикаға икемділігі басым балаларды оқытатын арнаулы мектебінде оқығалы екінші жыл.
Тегінде, «алдымен үйіңе жақ» деген қарапайым да дана қағида семьяның, әсіресе семья басының бұлжымас заңына айналғанда, осындай жемісін ұсынатынына бұл даусыз ақиқат сияқты.

 Төрт жыл бұрын түлеп ұшқан мектебіме мұғалімдік дипломмен оралған кезім. Қүш-қуат мол, білім де жетерлік. Қандай тапсырмаға жексе де жылпылдап тұрамын. Алғашқы айлардың қызығы мен қуанышы әлі басылып болмаған шақ. Өртше қаулаған қалпың, лаулап жана бергің келеді. Тіпті, кейде ол-пұл қағазбен түртініп үйде отырып қалсам, дүниеде осындай тыныштық сәт болатынына таңғалғандайсың.

 Анамыз көп құрсақ көтергенімен, жарық дүниені көру бақыты бесеумізге ғана бұйырыпты. Бәріміз құлын-тайдай тебісіп, шұрқырасып өстік. Жолымыз жіңішке болғандықтан, үшеуіміз де ағамыз – Ермекке арқа сүйедік. Біз оған қиындықта да, қуанышта да иек арттық. Ол да бізді әрдайым демеп, жақсылығымызды асырып, қайғыда қасымыздан табыла білді.

 Северо-Казахстанский казахский музыкально-драматический театр имени Сабита Муканова представил зрителю новый спектакль, сыграв постановку «Улпан» по известному роману Габита Мусрепова «Улпан ее имя».
…В прошлом году казахстанская общественность отмечала 120-летие со дня рождения одного из основоположников казахской советской литературы, Героя Социалистического Труда, народного писателя Казахской ССР Габита Мусрепова. Героя он получил в 1974-м, в том числе за один из этапных романов в своей творческой биографии — историческое сказание «Улпан ее имя», хотя и не только за него: из-под его пера к тому времени уже вышли мгновенно разошедшиеся по рукам читателей повесть «Солдат из Казахстана» и роман «Пробужденный край», на театральных сценах с успехом шли драмы «Кыз Жибек», «Амангельды», «Козы Корпеш и Баян Сулу», «Трагедия поэта» («Ахан-Сереи Актокты»).

 Голубым островом в бескрайнем океане Сары-Арки поднялся Кокшетау — родина Кенесары и Наурызбая, место, где прежде стоял дворец их деда -хана Аблая. Он, Кокшетау, был родиной и великих поэтов Алаша. Большинство их, прославленных по всему Алашу за последние 50-60 лет, вышли отсюда, из Кокшетау, жили и создавали свои поэтические произведения на этой благодатной земле.

 Биыл ХҮІІІ ғасырдың екінші жартысында өзінің шығармашылығымен қалың елге танылған жырау-ақын жерлесіміз Шал (Тілеуке) Құлекеұлының туғанына 250 жыл толып отыр. Кезінде Шал жырларының халық арасына кен тарауы, оның есімінің жұрт аүзында зор сүйіспеншілікпен аталуы жыраудың ардагер ақын, қоғамдық мәселелерді келелі сөз еткен азамат болғанын байқатады. Оның шығармаларында қоғамдағы әлеуметтік теңсіздік, заманның өзгерісі, әйел тендігі, адамгершілік мәселелері, табиғат, тіршілік тынысы жан-жақты сөз болады.

 Қазақтың кеңдігінен кемдігі бар ма, шіркін! Соңғы асым етін қонағына сақтап, сұрағанға аузындағысын жырып беріп, өзі аш жүруге әзір мұндай мәрт халық бұл жалғанда жоқ та шығар. Алты күн дым сызбай ашқұрсақ жүрсе де жүгін арқалап балп-балп күйіс қайтарып тарта беретін нағыз нар сияқты ғой, нар сияқты. Біздің ауылда сондай бір Алпысбай деген нар азамат болды. Өзі он саусағынан өнер тамған ісмер әрі әйдік етікші еді. Сол өнерімен сонау аштық жылдары бүкіл әулетін асырап аман сақтап қалды.

 Ақан туралы білгендерін айтып һәм жазып берген Мырзалыұлы Баялы, Шыңғысұлы Қокыш, Бозайұлы Ысмағұл ақсақалдарға һәм Самыратұлы Қазыға көп рақмет айтамын.

Мағжан.

 Ақан серілік құрып жүргенінде Тінәлі қажының қызы Ұрқияға ғашық болады. Ұрқияның атастырылып қойғанына қарамастан алып қашады. “Мұның арты кейін үлкен дауға айналып, сол кездің Тулақ дейтін батыры Ақанды атып өлтірмекші болған екен”, – деген әңгімелер де бар. Алайда, ел жақсылары ара түсіп тоқтатып, “Серінің аты сері ғой. Осымен дау бітсін”, – деп, ақыры Ұрқияны Ақанға қосып, қалың малын Қорамса төлейді.

 Қазақ халқының әдебиеті мен өнерінің ең озық өкілдерінің бірі ақтангер ақын, дана композитор, үздік әнші Ақан сері Қорамсаұлының туғанына биылғы күзде 165 жыл толып отыр. Тәуелсіз Қазақстан үшін асыл мұраларымызды жаңаша көзқарастармен ұлттық тұрғыдан қарап, үлағаттай түсу ел қуанарлық дәстүрге айналды. Жан дүлдүлі Ақан серінің аты аталғанда, мал дүлдүлі Құлагерді ұмыта алмаймыз. Дауылпаз ақын Мағжан Жұмабаев айтқандай, Ақан сері «өмірін өлеңмен ғана емес, өзінің өмірімен де суреттей білді». Махаббат лирикасының кереметі десек артық болмайды. Құлагердің трагедиясы бір төбе, нақыл сөздері мен философиялық тебіреністері, әзіл-қалжыңдары, қағытпалары, айтыстары сол асыл аңыздай өмірдің айғағы. Ад сегіз қырлы, бір сырлы дарындылығы талай ұрпаққа сабақ болып, салт-дәстүрімізді байытты.