Четыре стареньких вагона

В 80-летней истории Северо-Казахстанской области отмечено немало оригинальных явлений, достопримечательностей. Одну из них в стихотворении «Послевоенный Петропавловск» запечатлел поэт-земляк Виталий Лизун.

Писать стихи Виталий Дементье-вич начал на фронте, куда семнадцатилетним юношей ушел добровольцем. В1950-х годах публикуется в районных, областных и республиканских газетах. Автор сборника стихотворений «Второе рождение» (1993 г.), участник коллективных сборников «Зори над степью», «Целинный меридиан» (1985 г.), альманаха «Литературное Приишимье» (1996 г.).

А достопримечательность, о которой пишет поэт, — это городская железнодорожная ветка, связавшая железнодорожный узел с центром города:

«Да поезд пассажирский пробегал,
Таща четыре стареньких вагона».

Ветка была построена в 1943 году от железнодорожного вокзала по улице Свердлова (ныне — Каныша Сатпаева) и Красноармейской (ныне — Букетова) до центральной части города. Строили ее подростки с линейных околотков — мальчишки и девчонки. Работу по сооружению дороги возглавлял старейший мастер Константин Лябухин.

И город получил надежный транспорт, перевозивший пассажиров и грузы. До войны основным видом транспорта был гужевой. «Красный караван» — так называлась артель ломовых извозчиков, существовавшая в городе в 1928-1950 гг. Будучи основной транспортной организацией Петропавловска, она осуществляла перевозки народнохозяйственных грузов как государственных предприятий, так и частных лиц.

Когда же началась Великая Отечественная война, лошадей забрали для нужд фронта и доставлять людей на работу, перевозить грузы стало не на чем. И тогда, несмотря на нехватку материалов и других ресурсов, местными органами власти было принято решение построить городскую железнодорожную ветку.

В составе поезда, курсировавшего каждый час, было три двухосных пассажирских вагона и один грузовой, паровоз серии «ОВ», прозванный «овечкой».

В пути лежали рельсы легкого типа. Они часто выходили из строя, но благодаря тому, что путь постоянно содержался в хорошем состоянии, движение не прерывалось. Четкая работа малой дороги обеспечивалась усилиями всех железнодорожников…

До конца войны городской поезд обслуживал нужды населения Петропавловска, но затем, в силу разных причин, работа малой дороги остановилась. Однако в 1948 году принято решение возобновить движение городского поезда. Город застраивался преимущественно одноэтажными домами, что привело к большой разбросанности и, следовательно, породило проблему внутригородского транспорта. «Всего один автобусный маршрут от Пушкинской до старого вокзала» («Послевоенный Петропавловск»), конечно же, не мог решить эту проблему. И вновь пригодились четыре стареньких вагона.

«Третий год курсирует городской поезд между станцией и городом Петропавловском», — писала в феврале 1950 года газета «Ленинское знамя» (ныне — «Северный Казахстан»), Но теперь появилась другая проблема — безбилетный проезд отдельных пассажиров. «Ежедневно, -пишет газета, — от 30 до 40 учащихся РУ-12 (ремесленное училище), 20 — ФЭУ-32 (фабрично-заводское училище), 36 — ЖУ-2 (железнодорожное училище) проезжают без билетов. Поэтому для прекращения безбилетного проезда пассажиров и ликвидации других нарушений правил проезда («Да при посадке кто-то успевал разлить друзьям по стопке самогона». — Из стихотворения Виталия Лизуна) горветке необходима помощь городской милиции. «А проводники должны честно и аккуратно выполнять свои обязанности, приучая пассажиров соблюдать правила еды», — советует газета «Ленинское знамя».

Обслуживал городской поезд Ви-кентий Гудзик, получивший право самостоятельно управлять паровозом еще в 1917 году.

«Если поздней ночью или ранним утром прозвучит заливистый, звонкий свисток паровоза, люди говорят: «Это идет пригородный поезд», — писала газета «Рабочий молот» в том же 1950 году.

Завершила свою работу малая дорога в конце 1950-х годов — с пуском ТЭЦ-2 началось сооружение троллейбусных линий.

Лидия МЕЛЕХИНА


Мелехина Л.  Четыре стареньких вагона // Северный Казахстан. — 2016. — 16 июня. — С.8

Похожие записи

  • Уақыт сынынан сүрінбей өттік

     Тәуелсіздік алғаннан бергі 25 жылда Қазақ елі Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың басшылығымен талай «тар жол, тайғақ кешулерді» бастан өткеріп, бүгінде өзіндік бет-бейнесі және ерекшеліктері мен ұстанымы бар әлем танитын әрі мойындайтын елге айналды. Бұл күнге оңайлықпен келмегеніміз анық.
    Ширек ғасыр бұрын егемендігін паш етіп, бостандықты, әлемге ашықтықты таңдаған Тәуелсіз мемлекетіміздің ұлық мерекесі қарсаңында халқымыздың ортақ мүдде үшін күш-жігерін біріктіріп, егемендігімізді нығайтып, әлемдік аренадағы саяси салмағымызды бағамдауға өзіндік үлес қосқан Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитетінің отставкадағы полковнигі Самат Бекназаровты әңгімеге тарттық.

    — Самат Жанатайұлы, өзіңіз ауыл шаруашылығы институтын бітірген екенсіз. Ұлттық қауіпсіздік комитетіне қызметке қалай келдіңіз?

    — Шал ақын ауданындағы белгілі ғалым Евней Букетов дүниеге келген қазіргі Бағанаты ауылынанмын. Ауыл шаруашылығы институтын бітіріп, жиырма жеті күн ғана агроном болып қызмет істедім. Сергеев аудандық комсомол комитетінің хатшысы, аудандық партия комитетіне нұсқаушы, бөлім басшысының орынбасары қызметтерін атқардым. Бірде партия органында істеп жүргендер арасынан мемлекеттік қауіпсіздік комитетіне қызметке іріктеу өтті. Мәскеу қаласына Қазақстаннан аудандық партия комитетінің хатшысы лауазымында қызмет істеген, жасы 40-тан аспаған үш жігітті жіберді. Сөйтіп, мен Мәскеудегі Дзержинский атындағы КСРО мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің жоғарғы мектебіне жолдама алдым. Отбасыммен бірге екі жыл сонда тұрып, оқыдым. Жоғарғы мектепті де, академияны да үздік бітірдім.
    Талдықорғанда төрт жарым жыл ұлтшылдық, экстремизм, терроризм сияқты жағдайлардан қоғамды, мемлекетті қорғауға міндетті бөлімде қызмет атқардым.

  • Алтын алма,алғыс ал

    Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясының XXII сессиясында: «Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылған күнінде — 1 наурызда, басқа уақытты қойса да болады — барлық ұлттың бір-біріне және осы адамдарды қабылдаған, аяушылық білдірген қазақтарға Алғыс айту күні деп белгіленсе әділетті болар еді», — деген-ді.

    Бұл ұсыныс үстіміздегі жылы ел Президентінің Жарлығымен заңды күшіне еніп, бүгін қазақ елі Алғыс айту күнін атап өтуде. Осы мереке қарсаңында М.Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің Тарих, экономика және құқық факультетінің тарих және

    әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасының доценті, тарих ғылымдарының кандидаты, қалалық мәслихаттың депутаты Сабыр Ыбыраевқа жолыққан едік.

     

  • Мәжитұлы, Ә. Аютас

    Есіл өзенінің жаркабағындағы Аютас шыңы әудем жерден мұнартып көз тартады….

  • Қазақтың нағыз жанашыры

     Мен белгілі жазушы, жерлесіміз, марқұм Герольд Бельгерді көптен бері білетінмін. Оны толып жатқан көп жазушының бірі емес, қазақтың нағыз жанашыр азаматы, аудармашы, қазақ тілі мен әдебиетінің тәлімгері, қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі және Қазақ елінің патриоты ретінде танимын.
    Жазушының ерен еңбекпен, ізденіспен өрілген өмірбаянына үңілсек, тағдыр тауқыметін жасынан-ақ бір кісідей тартқандығын ұғынамыз. Өмірден көрген-түйгенін табиғи дарынына суарып, кемел білімімен шыңдап, көркем шығармаға айналдыра білген дара тұлға екенін зор мақтанышпен айтуымыз керек.
    Қиырда, желдің өтінде, елдің шетінде орналасқан Қызылжарда жатып, Герольд Карловичтің өмірі мен шығармашылығына арналған мерейлі жиындарға қатысуға мүмкіндігіміз аз болды, ол туралы өз көзқарасымызды көзі тірісінде жиі айта алмадық.
    Бір есімде қалғаны, Герольд Карловичке «Абылай хан» деген атпен 2005 жылы жарық көрген кітабымды тапсырғаным бар. Кітапты қолына ұстап тұрып: «Басқа қазақтар ұйықтап жүргенде, сен үлкен еңбек тындырған екенсің, мынауың ғажап қой, құттықтаймын!» — деп бірауыз жылы лебізін білдірген еді.

  • Отаным — бақыт ордасы

    Еліміздің Тәуелсіздік алуымен өшкеніміз жаңғырып, өлгеніміз тірілуде. Жат жұртта жүрген қазақтардың да атамекенге қарай көш басын бұруы осы Тәуелсіздіктің арқасы. Мен де отбасы, ағайын-туысыммен бірге 1992 жылы Моңголиядан көшіп келгенмін. Елім маған бар көмегін жасады, енді мен еліме не берсем екен деген оймен осыдан 17 жыл бұрын ағаштан қолөнер бұйымдарын жасайтын шағын цех аштым. Бүгінде бұл отбасылық шағын бизнеске айналды.

  • Летопись новой эпохи. Начало

    1992 год
    Новый 1992 год бывший советский народ встречал уже в другой стране. Каждый — в своей, суверенной. После распада единого могучего начался парад суверенитетов. Попытки сохранить Союз под флагом славянских или тюркоязычных государств не дали результатов, так как стало ясно, что политические декларации без решения главного вопроса — перехода к рыночной экономике — не имеют смысла. К тому времени уже был разрушен единый народнохозяйственный комплекс, который мог существовать лишь при жесткой плановой экономике. Каждая республика пустилась в самостоятельное плавание.