Четыре стареньких вагона

В 80-летней истории Северо-Казахстанской области отмечено немало оригинальных явлений, достопримечательностей. Одну из них в стихотворении «Послевоенный Петропавловск» запечатлел поэт-земляк Виталий Лизун.

Писать стихи Виталий Дементье-вич начал на фронте, куда семнадцатилетним юношей ушел добровольцем. В1950-х годах публикуется в районных, областных и республиканских газетах. Автор сборника стихотворений «Второе рождение» (1993 г.), участник коллективных сборников «Зори над степью», «Целинный меридиан» (1985 г.), альманаха «Литературное Приишимье» (1996 г.).

А достопримечательность, о которой пишет поэт, — это городская железнодорожная ветка, связавшая железнодорожный узел с центром города:

«Да поезд пассажирский пробегал,
Таща четыре стареньких вагона».

Ветка была построена в 1943 году от железнодорожного вокзала по улице Свердлова (ныне — Каныша Сатпаева) и Красноармейской (ныне — Букетова) до центральной части города. Строили ее подростки с линейных околотков — мальчишки и девчонки. Работу по сооружению дороги возглавлял старейший мастер Константин Лябухин.

И город получил надежный транспорт, перевозивший пассажиров и грузы. До войны основным видом транспорта был гужевой. «Красный караван» — так называлась артель ломовых извозчиков, существовавшая в городе в 1928-1950 гг. Будучи основной транспортной организацией Петропавловска, она осуществляла перевозки народнохозяйственных грузов как государственных предприятий, так и частных лиц.

Когда же началась Великая Отечественная война, лошадей забрали для нужд фронта и доставлять людей на работу, перевозить грузы стало не на чем. И тогда, несмотря на нехватку материалов и других ресурсов, местными органами власти было принято решение построить городскую железнодорожную ветку.

В составе поезда, курсировавшего каждый час, было три двухосных пассажирских вагона и один грузовой, паровоз серии «ОВ», прозванный «овечкой».

В пути лежали рельсы легкого типа. Они часто выходили из строя, но благодаря тому, что путь постоянно содержался в хорошем состоянии, движение не прерывалось. Четкая работа малой дороги обеспечивалась усилиями всех железнодорожников…

До конца войны городской поезд обслуживал нужды населения Петропавловска, но затем, в силу разных причин, работа малой дороги остановилась. Однако в 1948 году принято решение возобновить движение городского поезда. Город застраивался преимущественно одноэтажными домами, что привело к большой разбросанности и, следовательно, породило проблему внутригородского транспорта. «Всего один автобусный маршрут от Пушкинской до старого вокзала» («Послевоенный Петропавловск»), конечно же, не мог решить эту проблему. И вновь пригодились четыре стареньких вагона.

«Третий год курсирует городской поезд между станцией и городом Петропавловском», — писала в феврале 1950 года газета «Ленинское знамя» (ныне — «Северный Казахстан»), Но теперь появилась другая проблема — безбилетный проезд отдельных пассажиров. «Ежедневно, -пишет газета, — от 30 до 40 учащихся РУ-12 (ремесленное училище), 20 — ФЭУ-32 (фабрично-заводское училище), 36 — ЖУ-2 (железнодорожное училище) проезжают без билетов. Поэтому для прекращения безбилетного проезда пассажиров и ликвидации других нарушений правил проезда («Да при посадке кто-то успевал разлить друзьям по стопке самогона». — Из стихотворения Виталия Лизуна) горветке необходима помощь городской милиции. «А проводники должны честно и аккуратно выполнять свои обязанности, приучая пассажиров соблюдать правила еды», — советует газета «Ленинское знамя».

Обслуживал городской поезд Ви-кентий Гудзик, получивший право самостоятельно управлять паровозом еще в 1917 году.

«Если поздней ночью или ранним утром прозвучит заливистый, звонкий свисток паровоза, люди говорят: «Это идет пригородный поезд», — писала газета «Рабочий молот» в том же 1950 году.

Завершила свою работу малая дорога в конце 1950-х годов — с пуском ТЭЦ-2 началось сооружение троллейбусных линий.

Лидия МЕЛЕХИНА


Мелехина Л.  Четыре стареньких вагона // Северный Казахстан. — 2016. — 16 июня. — С.8

Похожие записи

  • «Мәңгілік елдің иесі – бүгінгі балғындар»

     Биыл еліміз Тәуелсіздіктің ширек ғасырлық мерейлі мерекесін атап өткелі отыр. Тарих үшін қас қағым сәттей болып көрінетін осы уақыт аралығында еліміз айтулы белестерді бағындырып, бейбітшіліксүйгіш, мәмілегер мемлекет ретінде барша әлемге танылды.
    Тәуелсіздіктің нығаюы жолында тер төгіп, аянбай кызмет етіп жүрген адамдар аз емес. Ұлағатты ұстаз Балдырған Ілиясовты елдің ертеңі, халықтың игілігі жолында табанды еңбек етіп келе жатқан азамат ретінде танимыз. Онымен өмір жолы, қызметі және жоспарлары жайында әңгімелескен едік.

  • Биік белестерге ұмытлған серіктестік

     XX ғасыр өнеркәсіптің қарқынды дамуымен және халық санының өсуімен сипатталса, XXI ғасырдың басында қоршаған ортаны ластайтын өнеркәсіптің кейбір салалары таза суға, өсімдіктерге және т.б. зиянын тигізе отырып, жылдамдықпен дами бастады.
    Адамзаттың бүгінгі іс-әрекеті, күнделікті тіршілік жерге, ауаға, суға орны толмас залал келтіруде. Адамның табиғатқа әсер етуі оның өзінің өміріне де қауіп төндіреді.
    Бабаларымыз «Су — тіршілік көзі» деп бекер айтпаған. Өйткені, адам баласының күнделікті тіршілігін сусыз елестету мүмкін емес. Бүгіндері әлемде сапалы ауызсу тапшылығы анық сезілуде.

  • Ширек ғасырда еңсерілген істер

    Халқымызда «Армансыз адам, қанатсыз құспен тең» деген нақыл сөз бар. Шынымен де, адамды биік белес, асқаралы асуларға жетелейтін арман-мақсат емес пе?! Ал мемлекеттің дамуы үшін алдымен болашаққа дұрыс бағдар жасай алатын көреген басшы қажет. Осыдан ширек ғасыр бұрын Елбасы жас мемлекетіміздің болашағын баянды ету үшін алдағы күндерге арналған стратегиялық бағдарламаларын ұсынды. Ал бүгінгі күні сол кездер алынбайтын қамал секілді көрінген ауқымды жоспарларды еңсеріп, елімізбен құрдас мемлекеттердің көшін бастап тұрмыз.

    Ширек ғасырда қоғамның әлеуметтік-мәдени, экономикалық салалары алға басты. Еліміздің басты байлығы — оның тұрғындары, сондықтан тәуелсіздік жылдарында халықтың денсаулығын жақсартуға да ерекше көңіл бөлінді. Еліміздің «2005-2010 жылдарға арналған денсаулық сақтау саласын дамыту және реформалау» мемлекеттік бағдарламасы қабылданды. Кешендік сипатқа ие бұл бағдарлама аясындағы жоспарлы шаралар саланың дамуына қарқын беріп, тұрғындардың денсаулығын қорғау мақсатында таңдап алынған бағыттың нәтижелігін және дұрыстығын дәлелдеді.

  • Елмен бірге есейдік

    Тәуелсіздік таңы шуақ шашқан егеменді елдің бүгінгі тыныс- тіршілігі туралы сөз қозғай қалғанда, әуелі Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуы ойға оралады. Бүгінде көш бастаған әлемнің дамыған 30 елінің қатарына қосылуды мақсат еткен тәуелсіз Қазақстан экономикалық дамудың жаңа белесіне аяқ басты.

    Ата-бабамыздың мәңгілік мұратына айналған Тәуелсіздік тұғыры орнағанына, міне, 25 жыл Осынау ширек ғасыр несімен ерекшеленбек? Жиырма бес жыл ішінде не тындыра алдық?” — деген сауал әркімге ой салады.
    Өткен өмір белесіне көз жүгіртіп, қорытынды жасайтын болсақ, бірталай іс еңсеілді.
    Әлі де қолға алынбай жатқан шаруа аз емес. Нарықтық экономика қазақстандықтарды өз ырқына көндіріп, уақыт талабына сай өмір сүруге үйретті.
    Бүгінде біз нарықтық экономикаға бейімделген, бәсекеге қабілетті елдің біріне айналдық.
     

  • Алтын алма,алғыс ал

    Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясының XXII сессиясында: «Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылған күнінде — 1 наурызда, басқа уақытты қойса да болады — барлық ұлттың бір-біріне және осы адамдарды қабылдаған, аяушылық білдірген қазақтарға Алғыс айту күні деп белгіленсе әділетті болар еді», — деген-ді.

    Бұл ұсыныс үстіміздегі жылы ел Президентінің Жарлығымен заңды күшіне еніп, бүгін қазақ елі Алғыс айту күнін атап өтуде. Осы мереке қарсаңында М.Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің Тарих, экономика және құқық факультетінің тарих және

    әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасының доценті, тарих ғылымдарының кандидаты, қалалық мәслихаттың депутаты Сабыр Ыбыраевқа жолыққан едік.