Ее звали Улпан

  Северо-Казахстанский казахский музыкально-драматический театр имени Сабита Муканова представил зрителю новый спектакль, сыграв постановку «Улпан» по известному роману Габита Мусрепова «Улпан ее имя».
…В прошлом году казахстанская общественность отмечала 120-летие со дня рождения одного из основоположников казахской советской литературы, Героя Социалистического Труда, народного писателя Казахской ССР Габита Мусрепова. Героя он получил в 1974-м, в том числе за один из этапных романов в своей творческой биографии — историческое сказание «Улпан ее имя», хотя и не только за него: из-под его пера к тому времени уже вышли мгновенно разошедшиеся по рукам читателей повесть «Солдат из Казахстана» и роман «Пробужденный край», на театральных сценах с успехом шли драмы «Кыз Жибек», «Амангельды», «Козы Корпеш и Баян Сулу», «Трагедия поэта» («Ахан-Сереи Актокты»),
И все же роман о казахской женщине Улпан из рода сибан племени керей Среднего жуза занимает в творчестве Мусрепова особое место.
События в нем разворачиваются в 30-70-е годы XIX века в Северном Казахстане, на территории, которую населяли сибаны, кереи, уаки. Мусрепов хорошо знает эту местность, через нее протекает река Убаган, правый приток Тобола; здесь, в казахском ауле Жанажол нынешнего Жамбылского района, он родился в самом начале прошлого века, постигал азы грамоты, отсюда уходил в большую жизнь через русскую школу, Оренбургский рабфак и Омский сельхозинститут, унося с собой и пронеся через всю свою жизнь народные сказания, предания, легенды.
В центре повествования — молодая женщина Улпан. Писатель показывает нам ее незаурядный характер, волевые качества, ум, стремление облегчить жизнь простых людей, доказать соплеменникам очевидное — перенимать и внедрять у себя все лучшее, что есть у живущих рядом русских. Но все ее начинания, поддержанные ее престарелым мужем, влиятельным бием Есенеем, наталкиваются на протест со стороны приверженцев патриархальных отношений. После смерти Есенея Улпан не может больше противостоять им, не встретив понимания и сочувствия у тех, на чью помощь и поддержку она рассчитывала.
«…она родилась раньше своего времени и покинула мир с тяжестью неисполненных желаний и неосуществившихся надежд», — говорит Мусрепов, завершая повествование…
«У нас сегодня исторический день — премьера спектакля «Улпан» в инсценировке Калихана Искакова и в постановке заслуженного деятеля РК, известного режиссера Болата Узакова по мотивам романа Мусрепова. Мы раньше ставили спектакли «Козы Корпеш и Баян Сулу», «Кыз Жибек» по пьесам этого автора. На этот раз худсовет театра решил обратиться к романному полотну Мусрепова. Нас привлекает женский образ в контексте истории. Это не только женщина-жена, женщина-мать, но и своего рода правитель — властная и мудрая, несмотря на молодость», — сказал в интервью газете «Северный Казахстан» накануне премьеры директор театра Биржан Жалгасбаев, подчеркивая, что спектакль особенно важен для молодежи — амбициозной, инициативной, которая не должна забывать свою историю и что Улпан — хороший пример для молодых людей, вступающих в жизнь.
В том числе и для начинающих актеров театра имени С. Муканова, пополнивших труппу в этом году и уже выходящих на сцену с более опытными коллегами. В спектакле в двух составах заняты в главных ролях, в эпизодах, в массовых сценах более тридцати артистов, в том числе Д.Касым, Д.Ташкен, Д. Кабдырова, Г.Аскарова, Н.Аскаров, Т.Дурысбеков, Е.Аралтаев, М. Серкебаева, Д. Серикулы и другие актеры театра.
Для них, между прочим, театр организовал мастер-класс в содружестве с Союзом театральных деятелей России, в рамках проекта по поддержке русского театра за рубежом. В Петропавловске с труппой театра имени С. Муканова неделю, по три-четыре часа в день, перед вечерними спектаклями работал московский режиссер, педагог, преподаватель актерского мастерства Валерий Караваев.
«Я очень признателен театру за предоставленную мне возможность поработать с молодыми ребятами. Меня поразил возраст труппы, не встречал прежде такие молодые по среднему возрасту составы. Я не только стараюсь их научить в меру своих возможностей, но и сам у них учусь энергии, жизнелюбию, их невероятному, никогда не прекращающемуся интересу к новому. Мы нашли общий язык, искали новый мир театра, новые ходы в его развитии», — отметил гость из Москвы в интервью газете «Северный Казахстан».
А потом была премьера, которой переполненный зал аплодировал эмоционально и долго.

Владимир СИНЕНКО
Фото Самата БАЙГАЗЫ


Владимир Синенко. Ее звали Улпан. // Северный Казахстан. – 4 ноября. -№ 129. – 7 стр. — 2023 г.

Похожие записи

  • Шежіре кеуде ақсақал

     Өңірімізде өмірдің талай қилы кезеңдерін бастан өткеріп, білімі мен тәжірибесін еліміздің өркендеуі жолына арнаған, бүгінде жұртшылықтың құрметіне бөленіп отырған ардақты ақсақалдарымыз аз емес. Солардың бірі — Мағжан Жұмабаев ауданының құрметті азаматы Зейнолла Олжабаев.

  • Жақсы Жырдың Ұшқыны

     

     Әмина Асқарқызы Шалабаева… Ақын жерлесіміз. Топырақтан тысқары болса, қаңтардың 10-шы жұлдызында бір ғасыр ғұмыр сүріп, 100 жасқа толар еді.
    Ақын апамыз Солтүстік Қазақстан облысының Булаев (қазіргі Мағжан Жұмабаев) ауданындағы Ақмола деген ауылда дүниеге келіпті. Көзі қарақты қарттардан естуімше, бұл ауыл ертеректе жойылып кеткен екен. Расында да, тым әріге бойламағанның өзінде, өткен ғасырдың жетпісінші жылдарынан былай Булаев ауданында осындай ауылдың болғанын естімеппін.
    Менің Әмина Асқарқызының есімін әуелі естуім — жетпісінші жылдардың соңы. Сол кездері жерлес ақын-жазушылардың шығармаларымен жан-жақты танысуға ықыласым ауып, есімдері аса көп айтыла бермейтін қаламгерлердің, әсіресе, ақындардың өлеңдеріне ден қойған едім.
    Осы уақытта жақсы жырларымен көңілге көп үміт ұялатқан марқұм Ерік Асқаров Әмина Шалабаеваның інісі екенін білдім. Ерік марқұмның айтуынша, апасы оның дарынын жастай аңғарып, өзінің ағасы
    Мұхаммед-Хафиздің ақ тілегімен баланы Алматыға шақыртып алып, ақындық жолға түсірген.

  • Алдымен үйіңе жақ…

     Алдымен үйіңе жақ, сонсын ауылыңа жақ дейді халық даналығы.
    Ғазез осының екеуін де қатар ұстанатын азамат.
    ***
    Кейбір күйгелек мінезді мұғалімдердің «мектептегі шаң-шұңнан құлағың тұнып келгенде, өз балаңа қарауға да көңілің шаппайды» деп отыратындары бар. Мұндай сөз Ғазезден еш, жағдайда естілмекі түгіл, ойына кіріп те көрмеген. Сол әдетімен ол шымыр басталып, созалан аяқталатын ұстаздың жұмыс күні қанша қалжыратса да, өз балаларының оқу үлгірімін, білімінің кеңеюін қадағалап отырудан жанылған емес. «Өзі математик болған соң, балалары да математик» десетін болды жұрт. Онжылдықты үздік бітірген Сәулесі Алматы жоғарғы оқу орнына түсті. Еркесі сол Алматының математикаға икемділігі басым балаларды оқытатын арнаулы мектебінде оқығалы екінші жыл.
    Тегінде, «алдымен үйіңе жақ» деген қарапайым да дана қағида семьяның, әсіресе семья басының бұлжымас заңына айналғанда, осындай жемісін ұсынатынына бұл даусыз ақиқат сияқты.

  • Е, Бәсе. Әңгіме

     Салдыртын желіп отыратын біркелкі жүрісінен танбайтын сары атымем қара жолдың шаңын будақтатып келе жатқан почташы Қари. Совхоз орталығындағы байланыс бөліміне күнде таңертең сапар шегу — оның жұмыс тәртібі. Омысынан жаңылмайды. Екі жақтауын қара дермантинмен қаптап алған қалқанды арба қашаннан бергі серігі. Қаридың өзің қартайтын шығуға жарайды әлі. Бөксе түсыда аспалы қара сөмкесі жатыр.

  • Ерлік туралы сөз.Новелла

      -Ергең сөз сөйлейсің, — деді ауылдық Советтің председателі, —сөзің ерлік туралы болсын,
    Содан бері Ержақып қина лыста. Оңай ма, үлкен салтанат, Жан-жақтан дәрежелі адамдар келмекші. Небары төрт кластық білімі бар күзетші шал бытығып қалма са. Әдемі, өрнекті мақамдағанды ұнатады жұрт. Топ алдында қоңқ ете түсіп, кете салу лайық болмайды ғой. «Шықпайды» деп жалтарды! Бірақ ауылнай болатын емес: